• “Güýz” sözi dünýä halklarynyň dillerinde dürlüçe ulanylsa-da, ol “hasyl” diýmekligi aňladýar.
   
• XVIII asyra çenli Russiýada güýz pasly 23-nji sentýabrda başlanyp, 23-nji dekabrda tamamlanypdyr.
   
• Ýer şary gyzdygyça ýapraklar reňkiniň üýtgemegini yza süýşürip başlaýar.
   
• Alymlar global ýylylygyň güýz reňkine täsir edip biljekdigini öňe sürýärler.
   
• Güýzde ýylylyk ýokary bolsa ýapraklar düzümindäki glýukozany gyzyl pigmentiň emele gelmegi üçin peýdalanman, täze şahalaryň ösmegi üçin harçlap başlaýarlar.
   
• Ýewropa ýurtlarynyň ählisinde güýz aýlary sentýabr-noýabr aralygy hasaplanýar.
   
• Irlandiýada ýerli ilat köne däbe eýerip güýz awgust aýynda başlanýar diýip hasaplaýarlar.
   
• Bizde her ýyl sentýabr aýy başlanýan güýz pasly aslynda Ýer ýüzüniň ähli ýerinde ýok. Mysal üçin, Ekwatorda hiç wagt güýz pasly bolanok.
   
• Ýer togalagynyň demirgazyk şarynda güýz pasly sentýabr aýynda başlaýar we noýabrda tamamlanýar.
   
• Günorta ýarym şarda güýz mart aýynda başlanyp, maý aýynyň ahyryna çenli dowam edýär.
   
• Amerikaly alymlaryň bellemegine görä, güýzde doglan adamlar beýleki aýlarda doglanlardan uzak ýaşaýar.
   
• Ýüze çykýan heläkçilikleriň köpüsi güýzde bolýar. Alymlar tarapyndan bu ýagdaý ýagyş-ýagmyryň güýçli ýagmagy, ýere gaçýan ýapraklaryň köp ýygnanmagy we şemalyň täsirinde öwüsmegi bilen baglanyşykly diýlip düşündirilýär.
   
• Geçirilen gözleglere görä, güýz depressiýasy adamlara uly täsir edýär, ýagny ortaça her 100 adamdan 5-si güýz reňkinden ejir çekýär.
   
• Meteorologiki sebäplere görä, atmosfera basyşynyň peselmegi ýylyň beýleki döwürlerine garanda güýz paslynda has aýdyň ýüze çykýar, oňa esasan hem uly ýaşly adamlar duýgur bolýarlar.
   
• Sentýabr-noýabr aýlarynda doglan çagalaryň beýleki möwsümlerde doglan çagalara garanda 100 ýaşa çenli ýaşamak ähtimallygy ýokarydyr.
   
• Ýapraklar diňe güýzde däl-de başga möwsümlerde hem dökülýär, ekwatorial we tropiki zolaklardaky ösümlikleriň köpüsi ýapragyny dürli möwsümlerde hem dökýärler.

Gülnur AGADURDYÝEWA,
Türkmen oba hojalyk institutynyň
Weterinar lukmançylygy
hünäriniň I ýyl talyby.