logo

Latest news:
✦ Sportda iň köp göýberilýän 10 ýalňyşlyk we olardan nädip gaça durmaly ✦ ✦ Aşgabatda «Turkmentravel — 2026» halkara sergisi we maslahaty dowam edýär ✦ ✦ «Arkadagly Ýaşlar» žurnalynyň 2026-njy ýylyň üçünji sany çapdan çykdy ✦ ✦ Ýokary tizlikli awtomobil ýolunyň Mary — Türkmenabat böleginiň açylyş dabarasy ✦ ✦ Takyk ugurly bilimleriň ösdürilmegi — geljegiň berk binýady ✦ ✦ «Ýaş inžener 2026» atly robototehnika we programmirleme bäsleşigi geçirilýär ✦ ✦ TOHU-da «Güýçli brendleriň psihologiýasy» atly açyk sapak geçirildi ✦ ✦ «Diller Dünýäsi» merkezinde dil gurnagy geçirildi ✦ ✦ Hormatly Prezidentimiz döwrebap şäherçäniň düýbüni tutmak dabarasyna gatnaşdy ✦ ✦ Türkmenistan bilen Gruziýanyň arasynda golýazmalary öwrenmek boýunça ylmy hyzmatdaşlyk başlandy ✦
Home / Sports /Sportda iň köp göýberilýän 10 ýalňyşlyk we olardan nädip gaça durmaly
  17.04.2026
16
Sportda iň köp göýberilýän 10 ýalňyşlyk we olardan nädip gaça durmaly

Sport bilen meşgullanmak diňe bedeni güýçlendirmek üçin däl, eýsem saglygy gowulandyrmak, energiýany artdyrmak we durmuş hilini ýokarlandyrmak üçin hem örän peýdalydyr. Emma köp adam sporta başlanda möhüm şertleri gözden salýar: olar netijäni haýal görýär, tiz ýadaýar ýa-da hatda öz bedenine zyýan ýetirýär.

Aslynda mesele sportuň özünde däl, mesele köplenç edilýän ýalňyşlyklarda bolýar. Käte adamlar birnäçe hepde türgenleşip, soň “sport maňa laýyk däl eken” diýip pikir edýär. Ýok, bu ýerde laýyk däl bolan zat sport däl — ýalňyş çemeleşmedir.

 

Ahal platformasynyň agzybir hünärmenleri tarapyndan taýýarlanan bu makalada sportda iň köp edilýän 10 ýalňyşlygyny giňden düşündirýäris we olaryň ýerine näme etmelidigini gollanma hökmünde görkezýäris.

 

1. Birden aşa agyr maşklara başlamak

Bu iň giň ýaýran ýalňyşlyklaryň biridir. Adam uzagyndan sporta başlamagy ýüregine düwýär we ilkinji güni ähli güýjüni sarp edip: agyr ýük göterýär, köp gaýtalama maşklaryny etýär, agyr kardio we fiziki uly güýji talap etýär dürli maşklara başlaýar. Netijede birnäçe günden soň myşsalar agyrýar, beden ýadaýar, höwes peselýär.

Näme üçin bu ýalňyşlyk?

Beden durnukly ösüşi haýal we yzygiderli ýük arkaly kabul edýär. Birden güýçli basyş bedeni taýýarsyz ýagdaýda goýýar. Şeýle ýagdaýda şikes almak, sportdan ýüz öwürmek ýa-da ýüregiň güýçli ýadamaklyk ähtimallygyny ýokarlandyrýar.

Näme etmeli?

  • Ilkinji hepdelerde ýeňil sport programma bilen başlamaly
  • Bedeniň uýgunlaşmagyna wagt bermeli
  • Göterilýän ýüküň we fiziki hereketleriň agyrlyk derejesini kem-kemden ýokarlandyrmaly

Bu ýerde düzgün ýönekeý: köp-köpden başlama, yzygiderli dowam et, birden aşa agramlyk şikes ýetmäge we höwesiň tiz gaçmagyna getirip biler. 

 


2. Dogry ýylylyk maşklaryny etmezlik

Köp adam gönüden-göni birbada esasy türgenleşige geçýär, bu bolsa taýýar däl organizm üçin uly ýalňyşlykdyr. Agyr fiziki hereketlerden öňürti, ýyladyş maşklary beden taýýarlygynyň möhüm bölegi bolup, bogunlary, myşsalary we gan aýlanyşygyny işjeňleşdirýär.

Näme üçin möhüm?

Ýyladyş maşklary bolmasa:

  • şikes almak ähtimallygy artýar
  • myşsalar ýokary fiziki agramlygy götermäge uýgunlaşyp ýetişmeýär
  • hereketleriň hili peselýär

Bu ýagdaýda näme etmeli?

Türgenleşikden öň 5–10 minut ýeňil taýýarlyk ýerine ýetirmek zerur, olar:

  • ýeňil ýöremeklik
  • pes tizlikde ylgamak
  • el, boýun, dyz, egin maşklaryny ýerine ýetirmek
  • ýeňil dinamiki myşsalary dartdyrmak 

Bu ýerde dogry çemeleşme gerek, bedeni “oýarmak” gerek, ony birden fiziki agyr hereketlere sezewar etmek ýalňyşlyk bolýar.

 


3. Nädogry tehnika bilen maşk etmek

Bu ýerde mesele diňe beden güýjünde däl, eýsem ýerine ýetiriliş usulyndadyr. Nädogry tehnika bilen edilýän maşk peýda bermegiň ýerine zyýan ýetirip biler, hususan-da, oturyp-turmak, itip götermek, "plank", "deadlift" ýaly maşklarda tehnika örän möhümdir.

Näme üçin bu möhüm?

Nädogry ýerine ýetirilen maşk:

  • boýun, bil, dyz we egin bogunlaryna zeper ýetirip biler
  • netijäni peseldýär

Näme etmeli?

  • Maşklary ilkinji günlerden dogry öwrenmeli
  • Ýükden öň tehnika hakda pikir etmeli
  • Gerek bolsa wideo arkaly özüňi barlamaly we maşklaryň dogry ýetirilýänligine ynamly bolmaly
  • Tälimçiniň ýa-da tejribeli adamyň maslahatyndan peýdalanmaly

Ýatda saklaň: nädogry 100 gezek ýerine ýetirilen maşkdan, dogry 10 gezek ýerine ýetirilen maşk netijelidir.

 

 


4. Diňe höweslenmä (motivasiýa) bil baglamak

Köp adam “şu gün höwesim ýok” diýip, türgenleşigi goýup bilýär, ýöne motivasiýa adam üçin mydama ynamly hyzmatdaş däldir — ol käte bar, käte ýok. Sportda netije bolsa diňe güýmenje ýagdaýynda däl, ol yzygiderli we talabalaýyk hereketde bolýar.

Näme üçin bu ýalňyşlyk diýip hasap etmek bolar?

Sebäbi motivasiýa adamda üýtgäp durýar, bir gün güýçli isleg bolsa, başga bir gün ýadawlyk ýa-da sussupeslik gurşap alyp biler.

Näme etmeli?

  • Sportda maksat goýmaly
  • Hakyky we netijeli meýilnama düzmeli
  • Türgenleşigi endige öwürmeli
  • Ýeterlik ýeňil görnüşde başlanýan ulgam döretmeli

Adam bedeni üçin sportuň dowam etmegi üçin güýçli duýgy däl, yzygiderlilik we tertip gerek.

 


5. Netijäni gysga wagtda garaşmak

Soňky ýyllarda köp adam birnäçe hepde sport türgenleşiklerini edip, birden üýtgeşme görmek isleýär, emma beden beýle işleýän gurluş däl. Hakyky durmuşda ösüşiň öz ritmi bar.

Näme üçin bu ýalňyşlyk?

Sebäbi:

  • myşsa ösüşi yzygider we uzak wagtda alýar
  • adam bedeninde kaloriýany ýakmak hem ýeterlik derejede wagt talap etýän işdir
  • beden fiziki maşklaryň agyr görnüşlerine wagt geçdigiçe uýgunlaşýar

Näme etmeli?

  • 2 hepde däl, 2 aý sport meýilnamasyny taýýarlamaly
  • diňe agrama däl, güýje, dem alyşa, beden duýgusyna hem üns çekmeli
  • bedeniň kämilleşýändigine şaýat bolmak üçin, maşklaryň üstünliklerini ýazga geçirmek gerek
  • bedeniň öňki ýagdaýy bilen häzirki üstünlikleriňi deňeşdirmeli

 


6. Beden ýeterlik dynç almaly

Käbir adamlar “näçe köp türgenleşseler, şonça hem gowy” diýip pikir edýär. Bu şert adatça ýalňyş düşünje, beden ösüşi diňe fiziki maşklar wagtynda däl, dynç wagtynda hem bolýar.

Näme üçin bu şert möhüm?

Türgenleşik wagtynda myşsa dokumasynda kiçi energiýa ýüklenme döreýär, şol dokuma dynç wagtynda dikeldilýär we güýçlenýär. Eger dynç ýok bolsa:

  • beden ýadaw bolýar
  • ösüş saklanýar
  • şikes howpy ýokarlanýar

Näme etmeli?

  • Günde ýeterlik uky almaly
  • Bir myşsa toparyna köplenç 24–48 sagat dynç bermek zerur
  • Sport beden bilen ýakyn baglanşykda dynç bilen fiziki maşklaryň arasynda deňagramlylygy saklamaly

Dynç almak — sportdan gaçmak däl. Bu ösüşiň bir bölegidir.

 

 


7. Nädogry iýmitlenmek

Sport maşklarymy edip, iýmitlenmäni göz öňüne tutmazlyk netijäni ep-esli peseldýär. Bu ýerde esasy mesele diňe kaloriiýada däl, eýsem iýmitiň hilinde we dogry iýmitlenmekdedir.

Näme üçin bu şert möhüm?

Beden türgenleşik üçin energiýa, dikeldiş üçin bolsa gurluş materiallary talap edýär. Dogry iýmit ýok bolsa:

  • güýç pes bolýar
  • myşsa ösüşi haýallaýar
  • ýag ýitirmek kynlaşýar
  • ýadawlyk artýar

Näme etmeli?

  • Belok alnyşyna üns bermeli
  • Ýeterlik suw içmeli
  • Bu görnüşli iýmitleri azaltmaly: gaty ýagly, aşa şekerli, köp gaýtadan işlenen önümler
  • Tertipli we yzygider iýmitlenmeli

Iýmitlenme — sportuň ýarysy däl, käte onuň has möhüm bölegi bolup durýar. Türgenleşik kämil bedeni emele getirýär, iýmit bolsa onuň durnuklylygyny saklaýar.

 


8. Diňe kardio ýa-da diňe güýç maşklaryny etmek

Käbir adam diňe ylgaw bilen sporty özünde jemleýär, käbir adam diňe türgenleşik zalda agram daşlaryny göterýär, Emma diňe bir görnüşe ýapyşmak köplenç deňagramly ösüş bermeýär.

Näme üçin bu şert ýalňyşlyk?

  • diňe kardio — myşsa güýjüni we onuň gurluş böleginde relýefliligi ýitirip biler (eger sagdyn beden görmegeýliligi zerur bolsa)
  •  diňe güýç maşklary — ýürek-damar ulgamynyň sagdyn ösüşi üçin ýeterlik bolmaz

Bu ýagdaýda näme etmeli?

Iň gowy ýol — utgaşykly çemeleşme gerek:

  • güýji ösdürmek üçin güýç maşklary gerek
  • ýürek we ukybyny ýokarlandyrmak üçin kardio maşklary gerek
  • çeýelik üçin bedeni çekdiriji we çakganlyk şertleri gerek

Soňky netijede güýçli beden diňe bir myşsa däl, ol güýç, çydamlylyk, çeýelik we deňagramlylyk bilen bilelikde gerek.

 


9. Ünsüňi diňe öz agramyňy ýitirmeklige üns çekmek

Köp adam diňe terezä seredýär we “agram düşdimi?” diýip özünden soraýar, emma agram diňe bir görkezijidir, ol käwagt beden ýagyny ýitirýär we onuň dereginde myşsa agramlygyny gazanýar, ýöne agram elmydama garaşylşy ýaly üýtgemeýär.

Näme üçin bu ýalňyşlyk diýip bellemek bolar?

Sebäbi aslyýetinde agram:

  • suwuň derejesine bagly
  • iýmit ýagdaýyna bagly
  • her bedende ýag we myşsa gatnaşygynyň düşýän paýy dürli-dürli bolýar

Näme etmeli?

Şeýle ýagdaýda diňe terezä münüp şoňa görä adam bedeniniň sagdynlygyny ölçeýji şert hökmünde seretmeklik ýalňyşlykdyr.

 


10. Özüňi biri bilen deňeşdirmek we sabyrsyzlyk

Soňky ýalňyşlyk diýseň möhüm sebäbi ol sport bilen ýakyn baglanşykda saklaýan adamyň aglaba böleginde duş gelýär, bu ýagdaý: öz ösüşiňi başga biri bilen deňeşdirmek. Sosial ulgamda biriniň birnäçe aýda bedeni üýtgeýär, başga biri ýyllap işleýän ýaly görünýär. Bu bolsa täze başlaýan adamy ruhdan düşürip bilýär, sosial media hakykaty görkeziji zolak däl, bu ýerde marketing we üstünligiň mahabat görnüşi giňden ýaýbaňlandyrylýar. 

Näme üçin bu ýalňyşlyk?

Sebäbi her adamyň:

  • genetiki aýratynlygy başga
  • iýmitleniş şertleri başga
  • ýaş derejesi başga
  • iş tertibi başga
  • başlangyç ýagdaýy başga

Näme etmeli?

  • diňe öz öňki ýagdaýyň bilen deňeşdirmeli
  • öz ösüşiňi ýazga geçirmeli
  • tiz netije däl, durnukly ösüş gözlemeli
  • başga biriniň ýoluny göçürmegiň ýerine, özüňe laýyk ulgamy döretmeli

Sportda iň uly garşydaş başga biri däl. Köplenç garşydaş — düýpden dowam etdirip yzygiderli alyp bilmezlikdir.

 

 

Sportuň peýdasy uludyr, emma diňe dogry ýerine ýetirilende öz netijesini görkezýändir. Ýalňyşlyklar bolsa ösüşi haýalladýar, käte bolsa adamda sporta bolan höwesi ýok edýär, şonuň üçin esasy maksat diňe hereket etmek däl, dogry hereket etmekdir.

Sportda üstünlik gazanmak üçin iň güýçli formula — yzygiderlilik + dogry tehnika + sabyr + dogry iýmitlenmek.

Bu dört şert bar bolsa, netije hökman geler. Tiz bolmasa-da, durnukly bolar.