logo

Latest news:
✦ Aşgabatda «Turkmentravel — 2026» halkara sergisi we maslahaty dowam edýär ✦ ✦ «Arkadagly Ýaşlar» žurnalynyň 2026-njy ýylyň üçünji sany çapdan çykdy ✦ ✦ Ýokary tizlikli awtomobil ýolunyň Mary — Türkmenabat böleginiň açylyş dabarasy ✦ ✦ Takyk ugurly bilimleriň ösdürilmegi — geljegiň berk binýady ✦ ✦ «Ýaş inžener 2026» atly robototehnika we programmirleme bäsleşigi geçirilýär ✦ ✦ TOHU-da «Güýçli brendleriň psihologiýasy» atly açyk sapak geçirildi ✦ ✦ «Diller Dünýäsi» merkezinde dil gurnagy geçirildi ✦ ✦ Hormatly Prezidentimiz döwrebap şäherçäniň düýbüni tutmak dabarasyna gatnaşdy ✦ ✦ Türkmenistan bilen Gruziýanyň arasynda golýazmalary öwrenmek boýunça ylmy hyzmatdaşlyk başlandy ✦ ✦ Dünýädäki iň döwrebap robot haýsy? ✦
Home / Culture /Kufen
  13.04.2020
948
Kufen

     Gadymy Abiwerdiň meşhur galalarynyň biri Kufen gözbaşyny   Köpetdagyň jümmüşinden alyp, Soltandeşt ýaýlasyna akýan Dorungär çaýynyň aşaky akymynda, örän amatly ýerde ýerleşipdir. Häzirki günlerde Kaka etrabynyň Artyk demir ýol bekedinden 15 kilometr demirgazyk-günbatarda ýerleşýän Şugundyr baba ady bilen meşhur bolan zyýarathananyň daş-töweregi birmahalky Beýik Ýüpek ýolunyň arzyly düşelgesi bolan Kufen şäherjiginiň bize miras galan sudurlarydyr. Abiwerd hem onuň galalary hakynda maglumat berýän kitaplardaky ýazgylardan çen tutsaň, bu şäher kysmy galanyň müň ýyl mundan ozal aýratyn uly ähmiýetli, gülläp ösýän ajaýyp bir menzil-mekan bolandygyna gözüň ýetýär. Maryny paýtagt edinip oturan patyşa Abdyllah ibn Tahyr Beýik Ýüpek ýolunyň möhüm düşelgesi Kufende erk galaly, jemagat metjitli, dört derwezeli gala saldyrypdyr. Indi erk galanyň orny depe, galanyň diwarlarynyň yzy seňňer bolup galypdyr. Şäheriň daşyna halkalaýyn gala diwary aýlanypdyr. Daşky gala diwarynyň uzynlygy 6 kilometre ýetýär. Şu ýagdaýa nazar aýlanyňda-da bu şäher kysmy galanyň köp ilatly, möhüm merkez bolandygyny aňlamak bolýar. XI asyryň başynda bu ýerlere gelip gören arap taryhçysy Muhammet al Makdisi Kufeniň wajyp hem gözel rabatdygyny (galadygyny) onuň Abiwerdden 6 farsah (alty çakyrym), ýagny 36 kilometr (bir menzil) uzaklykda ýerleşýändigini ýatlap, bu şähere gelip girýän üsti ýapyk, bol suwly ýap hakynda täsinlik hökmünde ýazgy galdyrypdyr.Bu taryhy şäherde doglup, önüp-ösen meşhur şahslaryň biri Abulmuzaffar Kufeni edebiýaty, taryhy, arap dilini örän oňat bilýän güýçli alym bolup ýetişipdir. Tä giçki orta asyrlara çenli bu ýerde ýaşaýyş bolan hem bolsa Kufen kem-kemden çolaryp galypdyr.Orta asyr Kufeni öwrenmekde belli türkmen alym – arheology Ý.Atagarryýewiň köp hyzmatlary bitirendigini aýratyn bellemek gerek. Alym bu ýerde geçiren gözleg – barlag işleriniň dowamynda ençeme taryhy maglumatlary we gymmatlyklary jemledi.