Ynsan durmuşynda möhüm roly oýnaýan kitap ähli döwürleriň gymmatly maglumat serişdesidir, bilimleriň çeşmesidir. Häzirki wagtda bolsa maglumat ulgamlarynyň ösmegi bilen kitaplaryň sanly, elektron görnüşi giň meşhurlyga eýe boldy. Elektron kitabynyň taryhyna ser salanymyzda, ony döretmek baradaky ilkinji pikir Bob Brauna degişlidir. Ol öz pikirini öňe sürüp, 1930-njy ýylda bu barada kitap ýazýar. Kagyz ýüzüne ýazylan maglumaty belli bir tizlikde öňe hem yza geçirmek onuň pikiri arkaly beýan edilýär. Kagyz zolaklar şol döwürlerde telegramma ibermekde hem giňden peýdalanylypdyr. Onuň bu täze pikiri ilkibaşda ýol almasa hem, bu pikir elektron kitabyň taryhynyň gözbaşy hökmünde taryha girýär. Şondan köp wagtdan soň, 1971-nji ýylda amerikaly Maýkl Harta uniwersitetde zähmet çekýän döwründe maşyndan peýdalanmaga berlen goşmaça wagtyny mundan başga has-da peýdaly zada sarp etmegi öňe sürüpdir. Ol bu ugurda ilkinji elektron kitaby taýýarlap, onuň tekstini kompýuterde ýazypdyr. Onuň elektron kitabynyň many-mazmuny ABŞ-nyň garaşsyzlygyna bagyşlanypdyr.

Şondan kän wagt geçmänkä, 1998-nji ýylda ilkinji köpçülikleýin elektron kitaplar çykyp başlapdyr. Şeýle elektron kitaplar «NuvoMedia» hem-de «Softbook Press» kompaniýalary tarapyndan satuwa goýberilipdir. Olaryň satuwa çykaran elektron kitaplary ilkinji nusgalaryndan biraz kämilleşdirilip, onda okyjylar üçin birnäçe hyzmatlar girizilipdir. Kompaniýanyň elektron harytlary 2006-njy ýyla çenli köp mukdarda çykarylyp, şondan soň onuň çykarylyşy peselipdir. 2007-nji ýylda elektron kagyz tehnologiýaly ekranlaryň ýüze çykmagy bilen elektron kitaplaryň ähmiýeti uly ösüşe eýe bolýar. Mälim bolşy ýaly, elektron kitaplar götermäge amatlylygy hem-de ykjamlygy bilen tapawutlanýar. Şeýle-de onda ýüzlerçe kitaby saklamak mümkinçiligi bolup, elektron kitaplaryň göwrümi kiçi, adaty kitaplardan hem has ýeňildir. Mundan başga-da, kitapda bellik edilen sözlemleri, salgylanmalary, sözlükleri aňsatlyk bilen tapyp bolýar. Onda okyjynyň islegi boýunça beýan edilen maglumatyň ýazylyş stilini, görnüşini, reňkini, ekranyň formatyny üýtgetmek mümkinçiligi bar. Elektron kitabyň ýene-de bir artykmaçlygy, ondaky ownuk ýazylan ýazgylary birnäçe esse ulaldyp okamaga mümkinçiligiň bolmagydyr. 

Gözel HÜMMEDOWA,

Türkmen oba hojalyk institutynyň talyby.