Ahal welaýaty
logo

Soňky täzelikler:
✦ Bilimler we talyp ýaşlar güni mynasybetli döwrebap bilim desgalary ulanylmaga berler ✦ ✦ Türkmenistan we Monako Knýazlygynyň diplomatik gatnaşyklarynyň 10 ýyllygy ✦ ✦ Türkmenistan BMG-niň Baş Assambleýasynyň 80-nji sessiýasyna taýýarlyk görýär ✦ ✦ “Azerbaýjan – Türkmenistan – Özbegistan” formatynda üçtaraplaýyn duşuşyk geçirildi ✦ ✦ “Kids EXPO: ähli zat çagalar üçin” atly halkara sergi-ýarmarkasy öz işine başlady ✦ ✦ Ýaşlar Forumy – geljege barýan ýol! ✦ ✦ 12-nji awgust - Hazar deňziniň güni! ✦ ✦ Hereketleriň maksatnamalaryny milli syýasatlara ornaşdyrmagyň strategiýalary işlenilýär ✦ ✦ Durnukly ösüş maksatlarynyň 16-njy maksadyny durmuşa geçirmäge ýardam bermek boýunça ugurdaş çäreler geçirildi ✦ ✦ Awaza 2025: Parlament forumy ✦
Baş sahypa / Oba hojalygy /Gawun - bakjalaryň "şasy"
  31.03.2024
366
Gawun - bakjalaryň "şasy"

Alym Arkadagymyzyň “Bereketli türkmen saçagy” atly iki jiltden ybarat kitabynda mukaddes topragymyzda ösdürilip ýetişdirilen türkmen gawunlaryna degişli giňişleýin maglumatlar berilýer. Gawunlary ýetişdirmegiň usullary, gawunlaryň dürli görnüşleri, olardan örän süýji nygmatlaryň: kakyň, söküň, toşabyň taýýarlanyşy, adam saglygyna peýdasy we keselleri bejermekdki ähmiýeti giňişleýin beýan edilýär. Gawun şekere, witaminlere baý bolanlygy üçin, halk arasynda iň gymmatly azyk önümleriniň biri hasap edilýär. Gawunyň himiki düzümi: 91,5% suw, 6,35% uglewod, 0,84% azotly madda, 1,14% ýag, 0,33% kletçatkadan ybaratdyr. Bulardan başga-da. Gawun adam bedenine gerek peýdaly element bolan kalini, kalsini, natrini, magnini, demiri, fosfory, kükürdi ýeterlik derejede saklamaga ukyplydyr. Şolar ýaly gawun öz düzüminde 4,5-18% şeker saklap, onuň 1 kilogramynda 240 kilokaloriýa emele gelýär. Gawunyň miwesinden gawun baly, kak, sök, toşap, ijan, marmelad, mürepbe, doňdurma, powidlo, marinad, şerbet, şire, jem, kofitýur, krem ýaly azyk önümleri ýasalýar.

 

Gawunyň bejerijilik hsiýeti barada Abu Aly Ibn Sinanyň, Muhammet Huseýniň we beýleki alymlaryň işlerinde giňden bellenilýär. Gawun ganazlykda, ateroskleroz keselinde, ýürek-damar kesellerinde we nerw ulgamy kesellerinde hem-de bagyr we böwrek kesellerinde örän ňeýdalydyr. Şeýle-de bolsa gawuny: süýji diabet keselliler, iýmit siňdiriş ulgamy (aşgazan, içege) keselli adamlar ulanmazdan öň lukmanlar bilen maslahatlaşmalydyrlar. Şonuň ýaly-da gawunyň ýany bilen sowuk suwlary, süýt önümlerini (süt, gatyk, çal) iýip-içmek maslaht berilmeýär.

 

Häzirki döwürde gawun kosmetikada, farmoseftikada, dürli boýaglary öndürmekde giňden ulanylýar.

 

Merjen ÇARYÝEWA,
Halkara ynsanperwer ylymlary we ösüş uniwersitetiniň talyby.