Kislotaly ýagyş – kislotaly maddalary öz içine alýan ýagyş görnüşidir.

Uly şäherleriň hapalanan howasynyň daşky gurşawa zyýanly täsir edýändigi XVII asyrdan bäri mälim bolsa-da, kislotaly ýagyş termini diňe XIX asyryň ikinji ýarymyndan soň ulanylyp başlandy. Kislota ýagyşlarynyň ylmy gözlegleriň mowzugyna 1960-njy ýyllardan soň öwrüldi.

 Kislotaly ýagyş tebigy prosesleriň we adam işjeňliginiň netijesinde bolup biler. Häzirki wagtda kislotaly ýagyş Ýewropanyň, Demirgazyk Amerikanyň we Aziýanyň dürli ýerlerinde ýygy-ýygydan bolýar. Suwuklyklaryň kislotasyny beýan etmek üçin pH diýilýän masştab ulanylýar. Bir maddanyň pH-i näçe pes bolsa, şonça-da kislotaly bolýar. Aslynda arassa ýagyş suwy hem kislotalydyr.

Kislota ýagyşyndan tapylan başga bir kislota azot kislotasydyr. Wulkan işjeňligi kislota ýagyşynyň döremegine sebäp bolýan tebigy prosesleriň başynda durýar. Wulkandan çykýan gaz we tozan bulutlaryndaky dürli maddalar atmosferada kislotaly gazlaryň döremegine sebäp bolýar.

Häzirki wagtda ýüze çykýan kislotaly ýagyşlar esasan tebigy proseslerden däl-de, adam işjeňliginden emele gelýär. Bu hadysalaryň öňüni almak üçin alymlar birnäçe işleri durmuşa geçirýärler.

Oguljemal RÖWŞENOWA,

Döwletmämmet Azady adyndaky 
Türkmen milli dünýä dilleri 
institutynyň talyby.