Ýer şarynda iň gadymy, iň täze we iň çuň köl – bularyň ählisi Baýkal hakynda. Her ýyl dünýäniň dürli künjeginden syýahatçylar, sibir tebigatynyň bu täsinligini öz gözleri bilen görmek üçin bu ýere gelýärler. Tebigatyň ajaýyp keşplerinden başga-da, dünýäniň başga hiç ýerinde duşmaýan Baýkal kölüniň suwunda hem-de kenaryndaky ösümlik we haýwanat dünýäsiniň köpdürliligi aklyňy haýrana galdyrýar.

Baýkal şeýle bir uly bolup, ony köplenç deňiz diýip atlandyrýarlar. Hakykatdan hem, ol deňize meňzeş. Bu ýerde hat-da apy-tupanlar hem bolýar, şonda tolkunlaryň beýikligi 4-5 metre ýetip bilýär. Bu köli ýüzüp geçmeklik başartmaýar, sebäbi Baýkalyň meýdany, tutuş Belgiýanyň meýdanyndan hem uludyr.

Russiýa Federasiýasynda her ýyl sentýabryň ilkinji ýekşenbe güni, kölüň ekologiki goragyna bagyşlanan resmi döwlet baýramçylygy – Baýkal Güni bellenilýär. 1996-njy ýylda Baýkal ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizildi.

Gynansak-da, Baýkala guýýan derýalaryň golaýynda ýerleşen, senagat kärhanalarynyň işjeňliginiň netijesinde köle yzygider hapa suwlar akdyrylýar. Köplenç hapalanmanyň çeşmesi, özlerinden soň zir-zibilleriň ägirt mukdaryny galdyrýan syýahatçylar hem bolup durýar. Muňa garamazdan Baýkal häli-şindi Ýer şarynda iň arassa köl adyny göterýär, emma bu ýeriň tebigaty düýpli goralmaga mätäçdir. 

Çynar DÖWLETSAPAROWA,

Türkmen oba hojalyk institutynyň talyby.