Aslynda banan agaç däldir. Ýerden ösüp çykýan baldagy agaç däldir. Baldagy biri-birine golaý ýerleşen we ösgün ýapraklardan durýar. Baldagyň ýokarsynda ýapraklaryň ýaýraň ýerleşýänligi sebäpli banan palma agajyna meňzeýär.

Banan gabygy (gabyk ösümligiň düýbünden aýrylýar) 30 santimetr çukurda nahal hökmünde ekilýär. Çukurlar biri-birinden 3,3-5,5 metr uzaklykda ýerleşmeli. Her çukurda bir ýa-da birnäçe ösümlik ýa-da ýeralmanyňka meňzeş «göz» bolmaly. Çukurlardan 3-4 hepde geçenden soň täze bir nahal ösüp çykýar. Olaryň diňe iň güýçlisi agaja öwrülýär. Her nahal öz kök ulgamyny ösdürýär we ondan täze ösümlikler ösýär.

Banan agajy ideg işlerine örän talapkär ösümlikdir. Ýagyş az ýagýan bolsa, ony ýygy-ýygydan suwaryp durmalydyr. Onuň daş-töweregindäki topragy gowy ýumşadylmalydyr. Nahal ekilenden 9-10 aýdan geçip ösümlik gülläp başlaýar. Gül uzyn baldakda ösýär. Eger-de bedeniň aşaky böleginden gögerse ol ýokaryk açylýar, ýöne üstünde güllese, aşak eglip başlaýar. Gül aşaklygyna ösüp başlasa, baldagynda banan emele gelip başlaýar. Gül sapagynda ýaňy emele gelen bananlar aşak tarapa seredýärler, ýöne ulalansoň ýokaryk burulyp başlaýarlar.

Bananlary bişmezden öň, ýaşyl reňkli wagtynda ýygnamaly. Olary ýygnandan soň derrew iýip hem bolýar, ýöne agajyň özünde bişmegine ýol bermeli däl. Agaçda bişen bananlar sary reňke geçen ýagdaýynda banan öz tagamyny ýitirýärler. 

Kuwwat SERDAROW,

Türkmen oba hojalyk institutynyň talyby.