logo

Soňky täzelikler:
✦ Gahryman Arkadagymyz COP31-iň Liderler sammitine gatnaşdy ✦ ✦ COP31: Howanyň geljegi üçin dünýäni birleşdirýän maslahat ✦ ✦ COP31 maslahatynda suw serişdelerini rejeli peýdalanmaklyga aýratyn üns berildi ✦ ✦ COP31 maslahatynyň çäklerinde Awaza maksatnamasyny durmuşa geçirmek barada tematiki sessiýa geçirildi ✦ ✦ Merkezi Aziýa üçin howa tehnologiýalarynyň sebit merkezi Aşgabatda ýerleşer ✦ ✦ Antalýada dünýäniň ünsüni özüne çeken COP31 maslahaty öz işine başlady ✦ ✦ Merkezi Aziýa üçin howa tehnologiýalarynyň sebit merkeziniň esasy maksady ylmy-tehniki hyzmatdaşlygy ösdürmek ✦ ✦ Hormatly Prezidentimiz güýzki ählihalk bag ekmek möwsümine badalga berdi ✦ ✦ Söz baýlygy aýdyň pikiriň açary ✦ ✦ “Aşgabat – Daşoguz” awtomobil ýoluny gurmak barada şertnama baglaşmaga ygtyýar berildi ✦
Baş sahypa / Saglyk /Ýanan iýmitler saglyga zyýanlymy?!
  15.03.2023
1247
Ýanan iýmitler saglyga zyýanlymy?!

Stokgolm uniwersitetiniň alymlary gyzardylan çöregiň ýanan böleklerini aýyrmagyň hakykatdanam peýdalydygyny ýüze çykardylar.

Ýer alma, kofe galla we çörek önümleri ýaly käbir iýmitler 120 derejeden ýokary gyzgynlykda gyzdyrylsa akrilamid atly bir madda emele gelýär. Akrilamid iýmitiň düzümindäki şekeriň asparagin aminokislotasy bilen täsirleşmä girýär. Bu täsirleşme «maillard» diýlip atlandyrylýar. Bu proses iýmitiň goňur bolmagyna sebäp bolýar we oňa özboluşly tagam berýär. Ýöne alymlar akrilamidiň dozalarynyň haýwanlarda kanserogen ýagdaýlara sebäp bolýandygyny anykladylar.

Ýewropa Azyk Howpsuzlyk Guramasynyň habaryna görä, akrilamid adamlarda, esasanam çagalarda düwnük keseliniň döremek howpuny ýokarlandyryp biler. Şeýle-de bolsa, akrilamidiň adamlara edýän täsirini öwrenýän gözlegçiler entek doly netijä gelmedi.

Liwandaky Beýrut Arap uniwersitetiniň lukmançylyk laboratoriýa ylymlarynyň alymlary 30 ýyl töweregi wagt bäri akrilamidiň adam kanserogenidigi barada henizem maglumatyň ýokdygyny belleýärler.

Alymlar akrilamidiň adamlar üçin neýrotoksikdigine, ýagny nerw ulgamyna täsir edýändigine ynanýarlar. Munuň takyk sebäbi henizem doly düşünilmese-de, akrilamidiň nerw öýjükleriniň içindäki gurluş beloklaryna hüjüm edýändigi ýa-da nerw öýjükleriniň zeperlenmeginden goraýan çişmä garşy ulgamlary basýandygy baradaky teoriýalar bar. 

 

Leýla RAHIMOWA,

Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk
institutynyň talyby.