Kofe – bu kofe agajynyň dänesinden taýýarlanýan içgidir. Ilkinji gezek bu içgi 12 asyrda Araplar tarapyndan içilipdir diýlip çaklanylýar. Şonda-da süýt, darçyn ýa-da zynjyr bilen garylypdyr. Soň bolsa kofe, Ýewropa döwletlerine ýaýrap başlapdyr we meşhurlyk gazanypdyr. 

Kofe agajynyň 3 görnüşi has meşhurdyr.

Arabica. Indoneziýada, Hindistanda we Latyn Amerikasynda ösdürilip ýetişdirilýän kofeniň iň köp ýaýran görnüşidir. Bu ösümlikleriň süýjüligi ösdürilip ýetişdirilişine baglylykda  üýtgeýär. 

Robusta. Kofe agajynyň bu görnüşi Afrikanyň, Hindistanyň Şri-Lankanyň tropiki sebitlerinde ösýär. Onuň düzüminde has köp kofeini bar. Arabica garanyňda has ajy we ýakymly ysy bar. Robusta köplenç ýagdaýda arassa däl görnüşde kofe garyndylaryna goşulýar. 

Liberika. Dünýäde üçünji orny eýeleýän kofeniň görnüşidir. Ýakymly ysy we gowşak tagamy bar. Eksport üçin niýetlenmedik, bu görnüş diňe ösýän sebitinde peýdalanylýar.         

Kofe takmynan 70-den gowrak biologik işjeň komponentleri öz içine alýar. Olaryň arasynda kofein, 30 töweregi organiki kislotalar, B witaminleri, folatlar, kaliý, marganes, magniý we fosfor elementleri öz içine alýar. Kofe güýçli antioksidantdyr.

Kofeniň kaloriýa mukdary görnüş dürlülige baglydyr. Kada boýunça onuň ýokumlylygy 100 gram önüm üçin 7 kkaldyr. 

Düzüminde:  
Beloklar - 0,2 gr;
Ýaglar - 0,5 gr;
Uglewodlar - 0,2 gr; 

Kofeniň şeker bilen ýokumlylygy ýokarlanýar, uglewodyň mukdary köpelýär. Şekerli kofede: 
Beloklar - 1,83 gr;
Ýaglar - 1,14 gr;
Uglewodlar - 14,65 gr saklanýar. 

Guli UMIDŽANOWA,

Türkmen oba hojalyk institutynyň
Agronomçylyk fakultetiniň 
4-nji ýyl talyby.