logo

Latest news:
✦ Tejen etrabynda 320 orunlyk täze çagalar bagy açyldy ✦ ✦ Ahal welaýatynyň Gökdepe etrabynda 960 orunlyk täze orta mekdep ulanmaga berildi ✦ ✦ Ahal welaýaty boýunça şu ýyl 195 müň gektar meýdanda güýzlük bugdaý ekiler ✦ ✦ Niderlandlar Patyşalygynda ahalteke bedewlerine bagyşlanan halkara maslahat geçirildi ✦ ✦ Wenraý şäherinde «Atda wepa-da bar, sapa-da» eseriniň niderland dilindäki neşiri tanyşdyryldy ✦ ✦ Niderlandlar Patyşalygynda ahalteke bedewleriniň dünýä çempionaty geçirildi ✦ ✦ TÜRKMENIŇ BUÝSANJY ✦ ✦ Oktýabr aýynda «Awazada» birnäçe halkara forumlar geçiriler ✦ ✦ Türkmen-niderland hyzmatdaşlygy ara alnyp maslahatlaşyldy ✦ ✦ Bagşyçylyk sungatynyň ägirdi ✦
Home / Interesting /Dünýä täsinliklerinden...
  02.06.2023
1731
Dünýä täsinliklerinden...

- Beýleki galaktikalara at beren Akmaýanyň ýoly galaktikasynyň ady grek sözünden gelip çykyp «süýtli» diýmekligi aňladýar.

- Akmaýanyň ýoly 100 milliard ýyldyzy we 200 milliard planetany öz içine alýar.

- Galaktikanyň merkezinde massa we ululyk taýdan ullakan gara deşik bar. Astronomlar şeýle zatlaryň köpüsini tapdylar, köpüsiniň ululygy günüň massasyndan 200 esse köp.

- Häzirki döwrüň maglumatlaryna görä Akmaýanyň ýoly galaktikamyz «Andromera Gallaxy» bilen tiz arada duşuşar. Ýöne bu duşuşyk 4,5 milliard ýyldan bolar diýlip meýilleşdirilýär.

- Ýer - galaktika zonasynda ýaşaýşyň merkezidir. Ol ýer tutuş galaktikadaky ýyldyzlaryň diňe 10 %-ini öz içine alýar.

- Akmaýanyň ýoly 4000 töweregi ekzoplanetany öz içine alýar. 2018-2019-nji ýyllar aralygynda 2682 ekzoplanet kesgitlendi. NASA-nyň habaryna görä häzirki wagtda 3916 tassyklanan ekzoplanet bar.

- Häzirki wagta çenli biziň galaktikamyzda 3000 töweregi planetalar ulgamy tapyldy. Güne gaty meňzeýän planeta ulgamlarynyň biri takmynan 2500 ýagtylyk ýyly uzaklygynda ýerleşen.

- Akmaýanyň ýolunyň yşygy galaktikamyzyň spiral gollarynyň bir bölegi bolan müňlerçe gowşak, göze görünmeýän ýyldyzlar sebäpli ýüze çykýar.

- Akmaýanyň ýoly galaktikada her ýylda gün massasynyň 1-2 ýyldyzy emele gelýär.

- Astronomlar 3D galaktiki kartany düzmegi başardylar. Olar galaktikanyň merkezi sebitini arahis ýaly, soňundan bolsa X  görnüşli gurluşdygyny görkezdi.

- Galaktikanyň merkezinde massa we ululyk taýdan ullakan gara deşik bar. Astronomlar şeýle zatlaryň köpüsini tapdylar, köpüsiniň ululygy günüň massasyndan 200 esse köp.

- Galaktikada her ýyl 7-ä çenli ýyldyz peýda bolýar we her 50 ýyldan uly ýyldyzlaryň biri ýarylýar. Oňa adatdan daşary ýyldyz diýilýär.

- Galaktikada ululygy we massasy boýunça meňzeş planetalar gaty az. Bu planetalarda suwuk suwuň bolmagy üçin zerur bolan temperatura režimini saklamak mümkin. Bu bolsa durmuşyň ýüze çykyp biljekdigini aňladýar.

 

Akgül SABYROWA,

Türkmen oba hojalyk institutynyň talyby.