logo

Soňky täzelikler:
✦ Dil bilen dünýäni gezer ✦ ✦ Ýaşlar — Watanymyzyň geljegi ✦ ✦ Bilim bermekde okuwçynyň pikirleniş ukybyny ösdürmek möhümdir ✦ ✦ Garabogaz - Gazagystan serhetýaka awtomobil ýolunyň 44 kilometrlik bölegi açyldy ✦ ✦ Daşoguzda ýylda 700 müň tonna azotly dökün öndürjek toplum gurlar ✦ ✦ Daşoguzda pagta çigidini gaýtadan işleýän täze kärhana gurlar ✦ ✦ Aşgabat - Daşoguz awtomobil ýoly täze tapgyrda ulanylmaga beriler ✦ ✦ Daşoguz welaýatynda ulag we senagat ösüşiniň täze taslamalaryna badalga berildi ✦ ✦ Ykdysadyýetiň görnüşleriniň ösüşi ✦ ✦ Ylym-bilim ulgamynda sanly tehnologiýalar ✦
Baş sahypa / Saglyk /“Çaly-da derman, ýüňi-de”
  11.05.2022
1950
“Çaly-da derman, ýüňi-de”

Düýeleriň baş sanyny artdyrmak, olara mynasyp ideg etmek, etinden we süýdünden ýerlikli peýdalanmak, ýüňüni dokma önümçiliginde netijeli ulanmakda Tejen etrabynyň düýedarçylyk hojalygynyň esasy wezipeleridir. “Düýeli baý – düýeli baý”, “Düýe – dünýä, goýun – gazna”, “Düýe maly – dünýe maly” ýaly pähimleri döreden ata-babalarymyz onuň süýdüni, çalyny, agaranyny dürli keselleriň öňüni almakda we bejermekde peýdalanypdyrlar. Düýe ýüňi dünýä bazarlarynda çig mal hökmünde uly islege eýedir. Düýe dersinden tikilen çaryk gyşda sowukdan goraýar, suw geçirmeýär. Eti hem adam saglygy üçin ýokumly maddalara baýlygy bilen tapawutlanýar.        Geçmişde çarwaçylyk bilen meşgullanan pederlerimiz düýedarçylyga aýratyn üns berip, düýe malyny dünýe malyna deňäp saklapdyrlar. Düýe ýüňünden saçak, bilguşak, dyzlyk dokapdyrlar, ýorgan-ýassyk, don, ýeňsiz tikipdirler.
         Hünärmenleriň bellemegine görä, düýe süýdüniň düzüminde adam üçin zerur bolan ýagyň, uglewodyň, belogyň, mineral maddalaryň we witaminleriň 100-den gowragynyň saklanýandygy anyklanyldy. Olar bolsa bedenimiz tarapyndan ýeňil özleşdirip, aşgazan-içege ýollaryndaky dürli näsazlyklaryň, howply keselleriň öňüni almaga ýardam edýär. Düýe süýdüniň düzüminde süýt şekeri, belok, kazein, albumin we globulin ýaly witaminler saklanýar. Başga önümlerde duş gelmeýän kazein düýe süýdünde kalsiý fosfat toplumy görnüşinde ýerleşýär. Düýe çaly taýýarlanylanda birnäçe fermentleriň täsir esasynda kazein düýbüne çöküp, albumin we globulin suw görnüşinde süýdüň ýüzüne çykýar. Düýe süýdi zyýanly bedenjikleri öldüriji häsiýete eýedir.