XXI​ asyr sanly ykdysadyýetiniň esasyny emele getirýän iň möhüm ugurlaryň biri — ýokary tizlikli internet infrastrukturasynyň ösdürilmegidir​. Häzirki wagtda ykdysadyýetiň sanlylaşdyrylmagy​, jemgyýetiň maglumatlara ýetişiniň​ giňeldilmegi, hyzmatlaryň elektron görnüşe geçirilmegi ýaly möhüm wezipeleri üstünlikli amala aşyrmak ilkinji nobatda telekommunikasiýa ulgamynyň kuwwatly we ygtybarly infrastrukturasynyň bolmagyna baglydyr.

Ýokary tizlikli internet infrastrukturasynyň esasy ugurlary:

•  Fiber​-optiki ulgamlar: Häzirki wagtda iň ýokary geçiriş ukybyna eýe bolan optiki tolkunly kabeller internetiň durnuklylygyny we tizligini üpjün edýär.

•  4G​–5G​ mobil tehnologiýalar: Mobil aragatnaşyk arkaly ýokary tizlikli maglumat alyş-çalyşygy giňişleýin elýeter edýär.

•  Maglumat merkezleriniň ösüşi: Maglumatlaryň ygtybarly saklanylmagy we çalt gaýtadan işlenmegi üçin häzirki zaman serwer toplumlary döredilýär.

•  Çet ýerlere internet ýetirmek: Sebitlerde we çetki obalarda giň zolakly internete elýeterliligi üpjün etmek jemgyýetiň hemmetaraplaýyn ösüşi üçin möhüm şert bolup durýar.

Telekomunikasiýa ulgamynyň netijeliligini ýokarlandyrmak.

Telekommunikasiýa ulgamynyň netijeliligi diňe tehnologiýa bilen çäklenmeýär. Ol dolandyryş, hyzmat, howpsuzlyk we innowasiýa ýaly ugurlaryň sazlaşykly utgaşmagyny talap edýär.

•  Hyzmatlaryň hiliniň ýokarlanmagy: Müşderiler üçin ýokary tizlikli, durnukly aragatnaşyk we elýeter bahaly hyzmatlar üpjün edilmeli.

•  Kiberhowpsuzlyk: Maglumatlary we ulgamlaýyn infrastrukturalary dürli howplardan goramak ähli ugurlar boýunça ileri tutulýan meseledir.

•  Innowasion hyzmatlar: IPTV​, bulut hyzmatlary, wirtual serwerler ýaly döwrebap çözgütler ykdysady ösüşi çaltlandyrýar.

•  Sanly okgunlylygyň artdyrylmagy: Jemgyýetiň internetden peýdalanma derejesiniň ýokarlanmagy, sanly sowatlylygyň giňeldilmegi ulgamyň netijeliligine gönüden täsir edýär.

Ýokary tizlikli internet infrastrukturasynyň ösdürilmegi häzirki zaman jemgyýetiniň ähli ugurlarynyň sazlaşykly ösmeginiň möhüm şertleriniň biridir. Telekommunikasiýa ulgamynyň netijeliliginiň ýokarlanmagy diňe ykdysadyýetde däl, eýsem bilimde, saglygy goramakda we jemgyýetçilik hyzmatlarynda hem täze mümkinçilikleri döredýär. Şonuň üçin häzirki zaman aragatnaşyk ulgamyna goýulýan maýa goýumlar — ýurduň geljekki ösüşiniň binýadyny berkitmegiň möhüm ugrudyr.

Ahmet ATAÝEW,

Türkmenistanyň Telekommunikasiýalar we
Informatika Institutynyň talyby.