Köpümize mälim bolan sudoku oýny dürli ýaşdaky adamlaryň aňsatlyk bilen öwrenip biläýjek oýunlarynyň biridir. Ilkinji gezek Ýaponiýada ýüze çykan bu gyzykly oýun «suuji wa dokushin ni kaguru» diýen ýapon sözleriniň utgaşmasyndan emele gelip, «sanlar ýeke-täk bolmaly» diýmegi aňladýar we gysgaça «sudoku» diýlip kabul edilipdir. Sudoku oýny 9×9 grafikada çözülýän we 1-den 9-a çenli sanlaryň her setirde hem-de sütünde we 3×3 gutularda 1 gezek ýerleşdirilýän oýundyr. Bu oýnuň esasy maksady, bar bolan sanlary hiç hili ikinji gezek gaýtalamazdan, 9 öýjükden ybarat bolan 9 sany deň öýjüge bölünen meýdançalarda sanlary tertipli ýerleşdirmekden ybaratdyr. Ýagny her setirde we her sütünde 1-den 9-a çenli sanlary diňe bir gezek ulanyp, olary ýerleşdirip çykmaly. Edil şular ýaly, 1-den 9-a çenli sanlar goýy çyzyklar bilen bölünen her gutuda bir gezek ulanylmaly. Şeýle hem sudoku 4×4, 6×6, 9×9 ýaly köp ululyklarda hem oýnalyp bilner.

Haýsy ululykda bolýandygyna garamazdan ähli sudoku oýunlarynyň üç sany esasy düzgünleri bardyr. Ýagny: 

- Her setirde ähli sanlar bolmaly we bu sanlar diňe bir gezek gaýtalanmalydyr.
- Her sütünde hem ähli sanlar bolmaly we bu sanlar hem diňe bir gezek ulanylmalydyr.
- Her gutuda ähli sanlar bolmaly we bu sanlar diňe bir gezek gaýtalanmalydyr. 

Sudoku oýnunyň peýdaly taraplary: 

Özüniň gyzyklylygy, täsirliligi bilen bilikde sudoku oýny zehiniňi hem güýçlendirýän oýundyr. Bu oýny yzygiderli oýnaýan adamlarda beýnidäki gasynlaryň, joýajyklaryň köpelmegine, töwerekde bolup geçýän dürli ýagdaýlara hem wakalara dürlüçe garamaga, ýüze çykýan meseleleri çözmeklik ukybyny çalt gazanmaga we meseläniň aňsat çözgüdini tapmakda kämilleşmäge ýardam edýär.

Bulardan hem başga, sudoku oýny ünsi güýçlendirýär, ynsanyň döredijilik ukybyny artdyrýar, beýnini rahatlandyrýar we gaýgyny aradan aýyrýar, çaganyň matematiki meseleleri çözmek ukybyny örän ýokarlandyrýar we ýatkeşligi ösdürýär. 

Durdymuhammet ORAZOW,

Türkmen oba hojalyk institutynyň 2-nji ýyl talyby.