Iýmitiň siňmeginde uly ähmiýete eýe bolup durýan öt pigmentleri bagyrda işlenilip çykarylýar we öthaltada ýygnanýar. Adam bir zat iýende ýa-da içende öthaltanyň diwarjyklary ýygrylyp, öt öthaltadan on iki barmak içegä düşýär. Belli-belli sebäplere görä (öt-daş keseline nesilleýin meýillilik, maddalaryň alyş-çalşynyň bozulmagy, nerw bozulmalary) öthaltanyň, ödi çykaryjy ýollaryň işjeňligi peselip bilýär. Munuň netijesinde hereketi, akmagy haýallaşýan öt goýalýar. Toksiki häsiýete eýe bolan goýy ödüň çökündileri öthaltada ululy-kiçili daşlary emele getirýär. Holesistektomiýa operasiýasyny geçirip, daşy öthalta bilen bilelikde aýyrmaga zerurlyk ýüze çykýar.

Operasiýadan soň öthalta bolmanda-da öt umumy akabalar arkaly on iki barmak içegä akyp barýar hem-de özüniň iýmiti siňdirmek funksiýasyny ýerine ýetirmegi dowam etdirýär. Belli-belli düzgünler ýerine ýetirilende näsagyň ýagdaýyna laýyklykda 1,5 aýdan 3-4 aýa çenli wagtyň dowamynda berhiz tutmaly. Içiňi ýellendirýän, gatadýan, içegäni dykýan ýagly, ýiti, öte şor, ajy tagamly önümleri, hamyrly ýa-da gowrulyp bişirilen naharlary, gazly, alkogolly içgileri, tiz tagam (fast-fud) önümlerini iýmitiňden aýyrmaly.

Naharlary gaýnadyp ýa-da buglap bişirmeli. Ýagsyz mal hem-de guş etinden, balykdan gök önümler we ýarmalar goşulyp taýýarlanýan çorbalar, greçka, süle şüleleri, ýagy alnan süýt, gatyk, ýumşak peýnir peýdaly. Çöregi gatadyp iýmeli. Bedene artykmaç psihiki ýa-da fiziki agram salmakdan gaça durmaly. Sagdyn iýmitlenmegi mydamalyk endige öwürmeli.

Elbetde, operasiýadan soň lukmanyň gözegçiliginde bolup, onuň maslahatlaryny gyşarnyksyz berjaý etmeli. Aýratyn hem, ödüň işjeňliginiň bozulmagy sebäpli içki agzalary, hususan-da, aşgazanasty mäzi zeperlenen näsaglar ätiýaçly bolmalydyr. Olar wagtal-wagtal degişli barlaglardan geçip, zerur bolanda bejeriş almalydyr. 

Nabat ORAZOWA,

Halkara saglyk merkezleri müdiriýetiniň 
Halkara endokrinologiýa we hirurgiýa 
merkeziniň reabilitasiýa bölüminiň müdiri.