Howanyň üýtgemegi bilen bagly meseleler dünýäniň dürli sebitlerinde tebigy baýlyklardan peýdalanmagyň täze usullaryny gözlemegi talap edýär. Aýratyn-da, suw serişdelerini rejeli ulanmak, daşky gurşawa düşýän agramy azaltmak we tebigy şertlere uýgunlaşan tehnologiýalary ösdürmek Merkezi Aziýa üçin möhüm ähmiýete eýedir. Bu ugurda ylmy-tehniki mümkinçilikleri birleşdirmek bolsa sebitiň ekologik durnuklylygyny berkitmäge ýardam edip biler.
2026-njy ýylyň 13-nji noýabrynda Türkiýäniň Antalýa şäherinde geçirilýän COP31 maslahatynyň çäklerinde Türkmenistanyň pawilýonynda «Innowasiýalardan amaly hereketlere: Merkezi Aziýa üçin howa tehnologiýalarynyň sebit merkeziniň döredilmegi» atly tematiki sessiýa geçirildi. Duşuşykda Merkezi Aziýa üçin howanyň üýtgemegi bilen bagly tehnologiýalar boýunça sebit merkezini döretmegiň konsepsiýasy tanyşdyryldy.
Aşgabat şäherinde ýerleşjek bu merkeziň 2027-nji ýylda öz işine başlamagy meýilleşdirilýär. Onuň esasy wezipesi döwrebap howa tehnologiýalaryny ornaşdyrmak, ylmy-tehniki hyzmatdaşlygy ösdürmek we sebitde ekologik taslamalary durmuşa geçirmek üçin halkara maliýe serişdelerini çekmek bilen baglanyşyklydyr.
Merkeziň döredilmegi Merkezi Aziýa ýurtlarynyň howanyň üýtgemegi bilen bagly umumy meselelerine bilelikde çözgüt gözlemegi üçin täze mümkinçilikleri açýar. Sebäbi suw serişdeleriniň çäkliligi, gurakçylyk, topragyň ýagdaýy we tebigy şertleriň üýtgemegi sebit ýurtlarynyň köpüsi üçin möhüm meseleleriň hatarynda durýar.
Tematiki sessiýanyň dowamynda Merkezi Aziýa döwletleriniň, Birleşen Milletler Guramasynyň Azyk we oba hojalyk guramasynyň (FAO) hem-de beýleki halkara düzümleriň wekilleri merkeziň geljekki iş ugurlary boýunça pikir alyşdylar. Esasy üns suw serişdelerini rejeli peýdalanmaga, howa şertlerine durnukly tehnologiýalary ornaşdyrmaga, sebit mümkinçiliklerini pugtalandyrmaga we bilelikdäki taslamalary taýýarlamaga gönükdirildi.
Täze merkeziň işi alymlaryň, hünärmenleriň we degişli düzümleriň arasynda tejribe alyşmak üçin hem ähmiýetli bolar. Ylmy barlaglaryň netijelerini amaly taslamalar bilen utgaşdyrmak, döwrebap çözgütleri ýerli şertlere laýyklykda peýdalanmak tebigy baýlyklaryň goralmagyna we ekologik meseleleriň çözgüdine goşant goşup biler.
Merkeziň 2027-nji ýylda işe başlamagyna taýýarlyk görmek üçin sebit ýurtlary we halkara hyzmatdaşlar bilen iş ýüzündäki hyzmatdaşlygy dowam etdirmek göz öňünde tutulýar. Bu başlangyç Merkezi Aziýada howa tehnologiýalaryny ösdürmek, suw serişdelerini tygşytly peýdalanmak we ylmy mümkinçilikleri giňden ulanmak babatda möhüm ädimleriň biri bolup biler.
Maglumatlary toplan we taýýarlan:
Aýşat Bäşimowa,
Türkmen Döwlet energetika institutynyň
okuw bölüminiň hünärmeni